آن فرایندی که در تاریخ اقوام مختلف،سبب افتخار ومباهات آیندگان آن قوم ویا منطقه جغرافیایی       می شود،ظهور رجال وشخصیت های نام آوری است که در کنار عده ای بی تفاوت وبی تکلف در لایه های حوادث روزگار خود ،در خط مقدم بوده ودر بطن حادثه موج های موثری از خود به یادگار می گذارند.

  بدون تردید این موضوع برای هرقوم وملتی اجتناب ناپذیربوده وهمه مورخین ونظریه پردازان براین مهم اتفاق داشته ودارند که عملکرد رجال گذشته چراغ راه آیندگان است.

  در این میان،بدیهی است آنچه می تواند این فرآیند را ایجاد نماید حضور افراد ثانویه ایست که عملکرد این رجال وشخصیت ها ی مورد بحث را به عنوان راوی در اتفاقات وجریانات واقع شده،بدون هیچ تحریفی ثبت وضبط نمایندتابعنوان سندی ماندگار برای آیندگان محفوظ بماند.

  ایران اسلامی نیز از دیرباز شاهد ظهور رجال والایی در مقاطع مختلف تاریخی بود که در برگ برگ تاریخ،نام آنها جاودانه مانده است  ودر عصر حاضر یعنی انقلاب ودفاع مقدس بعنوان یکی از مهمترین مقطع تاریخ ایران زمین،فرصتی شد برای ظهور مردانی که نام آنها بعنوان مردان تاریخ ساز در سینه روزگار نقش بست.

  مردانی نوظهورکه بی هیچ امکانات جنگ افزاری وطی ننمودن آموزش نظامی روز دنیادر مقابل دشمنی ایستادگی ومقاومت نمودند که از دول شرق وغرب حمایت دیپلماسی ،مالی وتسلیحاتی می شدحال آنکه حتی یک وجب از خاک کشور شان را هم به دشمن واگذار نکردند در صورتی که تاریخ این سرزمین گواه آن است که در عصر حاکمیت پادشاهان به اصطلاح قدرتمند ایران،این خاک بود که به علت بی عرضگی سردمداران زور به دشمن اهداءمی شد.

  بااین اوصاف متاسفانه آنگونه که باید وشاید ،این مردان که پرورش یافته نفس قدسی آن پیر فرزانه بودند،به نسل حاضر معرفی نشدند وشاید آیندگان نیز از این کوتاهی امروز افسوس خورده واز تاریخ سراسر افتخار این عصر مهم بی بهره بمانند.

  اگر چه در یک دهه گذشته بعضی از استانهای کشور،بابرگزاری کنگره بزرگداشت سرداران شهید در صدد زنده نگه داشتن نام ویاد این رجال وهمچنین ثبت وضبط خاطرات ووقایع جنگ هشت ساله بصورت فصلی ومقطعی برآمدند اما به جز استان کرمان که در زمینه مکتوبات بسیار حرفه ای عمل نمود، در استانهای دیگر کم کاری های زیادی در روش ثبت وضبط مکتوبات به چشم می خورد که بیان آن از حوصله این نوشتار خارج است.

  استان مازندران نیز از این مسئله مستثنی نبوده بلکه کم کاری در این منطقه دلاور پرور ورجال خیز علی رغم نقش موثر وتعیین کننده اش در سالهای دفاع مقدس ،بیشتر از استانهای دیگر بوده است.

  آنچه نگارنده این سطور را برآن داشته است تا قلم به دست گیرد واین بحث را مورد بررسی قرار دهد دغدغه ای است که سالها در ذهنش پرورانده ودر فواصل مختلف به مسئولین استان بخصوص مسئولین مرتبط به تاریخ جنگ ومدیران ارشد یادآوری کرده است که اگر دیر به فکر افتندوبه دادگنجینه های سربه مهر شده در سینه تاریخ این استان نرسند شاید اندکی بعد افسوسی غیر قابل جبران برجای بماند.

  انتظار می رفت مسئولین وقت لشکر 25 کربلا بعنوان متولی،همراه با دیگر لشگرهای سپاه ،کنگره بزرگداشت سرداران شهیدراهرچه زودتر راه اندازی نموده ودر آن ایامی که جنگ تازه خاتمه یافته بود تاریخ دفاع مقدس این استان را مدون نمایند،اما به علت بومی نبودن وهمچنین عدم آشنایی فرمانده وقت لشکر با رزمندگان ،فرماندهان شهیدوهمچنین نقش ویژه لشکری چون 25 کربلا که به گفته رهبر معظم انقلاب که در دیدار رزمندگان این لشکر در منطقه هفت تپه فرمودند:(لشکر 25 کربلا لشکری ویژه،خط شکن وخط نگهدار بود.)این مهم به تاخیر افتاد.

   اگر چه در مقطعی با همت سرادر عظیمی(جاهد)بعنوان فرمانده ارشد سپاه در استان بنیان کنگره پی ریزی شداما با گذشت بیش از 5سال نه تنها اجلاسیه کنگره برگزار نگردید بلکه هیچ اثرمانا وماندگاری در مورد تاریخ دفاع مقدس در این استان منتشر نگردید. وکنگره در این سالها به مسائل گذری وغیر ماندگاری چون برگزاری یادواره های یک یا چندروزه  بسنده کرده است.

  معمولا در کنگره های دیگر رسم براین بود که کتابهایی توسط نویسندگان برتر کشور به رشته تحریر در می آمد وپس از تدوین تاریخ دفاع مقدس استان مذبور بحث اجلاسیه مطرح وپیگیری می شد.چون آن چیزی که بعنوان تاریخ ماندگار می گردد ودر گذر زمان ازبین نمی رود کتاب وآثار مکتوب است .لذا عاقلانه است که مسئولین مرتبط با این موضوع همت بیشتری در این زمینه به خرج دهند و                    در صدبیشتری ازبودجه جاری کنگره را در تالیف وتدوین آثار مانا بکار گیرند،تا بعنوان یادگار از برگزاری کنگره برجای بماند.

   در این سالهاانتظار براین بود که نه تنها کتاب هایی در خوروشأن سرداران وفرماندهان قدرجنگ مازندران ؛چون سردارسرلشکر پاسدارمحمدحسن قاسمی طوسی ؛مغز متفکر جنگ وعارف بی همتای جبهه های جنگ وسردار شهید حاج حسین بصیر؛پیر ومرشدرزمندگان و... منتشر می شد،بلکه ابعاد مختلف شخصیت این رجال نام آور منطقه طبرستان وهمچنین تاریخ دفاع مقدس این استان برای آیندگان ثبت وضبط می گردید،اما متاسفانه این مسئله تا این لحظه عملی نشد.

  به تاخیر افتادن کار کنگره چه در روند شکل گیری وچه در ادامه فعالیت های تعیین شده آسیب غیرقابل جبرانی به تاریخ مازندران وارد نمود چرا که گذشت زمان آفت هایی را به همراه دارد که امروزه متصدیان کنگره مازندران با آن روبرو شده اند .بعنوان مثال نیمه پنهان زندگی سردارشهید طوسی ودوبرادر شهیدش(محمدحسین،محمدابراهیم)به علت در گذشت مادر بزرگوارشان که بدون تردید گوشه های مهمی از زندگی این شهیدان در سینه این مادر صبور وقهرمان پرور چون گنجینه ای ثبت بود به زیر خروارهاخاک مدفون شد وهمچنین حافظه دوستان وهمرزمان سرداران شهید پس از گذشت چند سال پس از پایان جنگ یاری نمی دهد که همه مباحث وخاطرات بکر وبی بدیل مردان مرد لشکر ویژه25 کربلا وخطه مازندران از لسانشان جاری گردد.

  در هرحال آنچه مسلم است اینکه مسئولین محترم استان مازندران به خصوص استاندار محترم جناب آقای مهندس شفقت که خود از یادگاران سالهای حماسه وایثار است وهمچنین فرمانده ارشد سپاه در استان سردارحاج علی شالیکار که از فرماندهان تارده گردان وتیپ این لشکر سرافراز در دوران پرافتخار دفاع مقدس بوده وآشنایی کاملی با روند شکل گیری لشکر ونقش موثر آن در عملیات های مهم دفاع مقدس وهمچنین شناختی که از شخصیت های نامی این لشکر چون سرداران شهیدبصیر، طوسی،نوبخت و... دارد،زودتر به فکر بیفتند وبااهتمام بیشتر جلوی خسران را گرفته وکار را بصورت دقیق به سرانجام برسانند.

  شبهه ای نیست که جوانان این مرزوبوم تشنه آنند که شخصیت سترگی چون محمد حسن قاسمی طوسی طراح جوان ومتفکر عملیات های مهم دفاع مقدس وفرمانده قدر رزمندگان مازندران را بشناسند وبعنوان الگوی کاملی از آن بهره برند وآیندگان نیز به نقش تعیین کننده این مردان مرد در مقابله با دشمن وطن واسلام مباهات نمایند.

  خالی از لطف نیست که معرفی وشناخت شخصیت هایی چون سردار شهید طوسی بعنوان سردار ملی نه تنها برای استان مازندران بلکه برای ایران اسلامی سبب مباهات وافتخار به شمار می رود.لذا خوب است به خود آییم وبنگریم که جوانان نسل امروز چه مقدار جوانان نسل گذشته را می شناسند؟آیا آنها می دانند طوسی که بود؟ویا خواهند دانست که ...؟

حسین زکریایی عزیزی

درچهارمين نشست آسيب‌شناسي مطبوعات دفاع مقدس عنوان شد:

توجه به دفاع مردمي ،پرهيز از مطالب كتابخانه ای و كليشه‌اي، توجه به نقشه برجسته حضرت امام(ره)در دگرگونی شخصیت جوانان، توجه به تشكل‌هاي غيردولتي

گزارش در ایسنا

  چهارمين نشست آسيب‌شناسي مطبوعات دفاع‌مقدس درفرهنگسراي انقلاب تهران برگزارشد.

  در اين نشست كه با حضور خبرنگاران،محققان،پژوهشگران،شاعران دفاع مقدس و جمعي از مسوؤلان مطبوعات کشور برگزار شد،سعيد علاميان؛دبيركل مجمع خبرنگاران و نويسندگان مطبوعاتی دفاع مقدس با اشاره به بحث‌هاي صورت گرفته در سه نشست قبلي،بر لزوم بهره‌گيري از تجارب اين نشست‌ها و پيشنهادات ارائه شده در جهت غني‌تر كردن محتواي مطبوعات دفاع مقدس تاكيد كرد.

    وي در ادامه اظهار داشت: مطبوعات به طور كلي تاريخ‌نگار نيستند و وظيفه تاريخ‌نگاري هم ندارند.

    علاميان گفت: جنگ مجموعه‌اي از فعل و انفعالات و بايدها و نبايدها و نتيجه آنهاست، اما همزادي به نام فرهنگ با خود به همراه دارد و ماندگارترين رويكرد جنگ نيز فرهنگ است و به همين دليل رويكرد نظامي در اين زمينه در مراحل بعدي اولويت‌ و اهميت قرار مي‌گيرد،يعني رويكردهايي شامل شرح عمليات‌ها، تحليل‌ها و … در اولويت‌هاي بعدي نيازهاي مخاطب قرار دارند.

وي ياد‌آور شد: هرچه از پايان جنگ دورتر مي‌شويم اين رويكرد(رويكرد نظامي) تقليل مي‌يابد و به جايي مي‌رسد كه از سلايق مخاطب دور مي‌شود.

  علاميان تصريح كرد:‌ با توجه به گذشت چند سال از پايان جنگ تحميلي،‌اگر بر اساس نياز مخاطب كار كنيم، بايد رويكرد فرهنگي داشته باشيم؛فرهنگي كه با جنگ متولد شد و اعتقادات، رفتارها، كردارها، سلوك و افكار آنها شكست متجاوز را در پي داشت و نكته مهم در اين مبحث توجه به درون مايه اين فرهنگ يعني همان دفاع مردمي است.

  وي در اين راستا توضيح داد: از همه اقشار و اصناف مردم در اين دفاع حضور داشتند از كشاورز گرفته تا كارمندو تبيين افكار، شناخت و شناساندن طبقات مختلف مردم در جنگ و اعتقادات و رفتار آنها شالوده و رويكرد فرهنگ را پي‌ريزي مي‌كند. در اين زمينه حتي برخي طبقات حاضر در جنگ تحميلي مغفول واقع شده‌اند و به آنها پرداخته نشده است، مانند كساني كه در بيمارستانها مشغول بودند وغيره. مثلا صنف قنادان وبستني فروشان ورامين و قرچك در برحه ای از جنگ در منطقه حاضر شدندوبه صورت صلواتی  به رزمندگان بستنی و فالوده‌ مي‌دادند كه علت حضور اينها وهمچنین خاطراتشان بسیار جاي پرداختن دارد.

  علاميان در ادامه گفت:‌مطبوعاتي كه در زمينه دفاع مقدس كار مي‌كنند يا مستقيم به مراكز نظامي وابسته‌اند يا غيرمستقيم از آنها تاثير مي‌گيرند و به همين دليل از نياز فرهنگي مخاطب فاصله مي‌گيرند و  موجب فرار مخاطب و دلزدگي و مكررگويي مي‌شوند.

  وي در عين حال توضيح داد: البته اين به اصطلاح تعارض با رویکرد نظامي به معني تعارض با نظاميان نيست بلكه برعكس است و ما رويكرد فرهنگي به كهنه سربازان نياز داريم يعني يادگاران دفاع مقدس. چون روزي وخوراک فكري ما در دست آنهاست و ما هم بايد وقایع وحقایق معنوی جنگ را از سينه آنها استخراج كنيم.

علاميان به اين نكته هم اشاره كرد كه: در اين مبحث قصد ما ناديده گرفتن نشريات نظامي تخصصي نيست چون آنها به مسايل به صورت تخصصي مي‌پردازند، منظور ما مطبوعات داراي مخاطب عام است.

  حجت‌الاسلام حسین زكريايي، عضو شوراي مركز مجمع خبرنگاران و نويسندگان مطبوعاتي دفاع مقدس نيز در اين نشست گفت: تا جايي كه من اطلاع دارم بيشتر مطالب منعكس شده در صفحات دفاع مقدس كتابخانه ای واقتباسی است. مثلا وقتي زندگينامه شهيدي در صفحه چاپ مي‌شود فقط نام شهيد تغيير مي‌كند و بقيه مطالب همان مطالب قبلي است، مثلا شهيد در كجا متولد شد، چه كار كرد، چه زماني به مدرسه رفت و مسائلي از اين قبيل.بدون تردید این مطالب کلیشه ای ضربه مهلکی به مطبوعات دفاع مقدس وارد می کند.

وي به بحث جديت در مورد مطالب دفاع مقدس جهت انعكاس آنها اشاره كرد و افزود: راننده‌اي مي‌شناسم كه در خط تهران شمال كار مي‌كند هرچند اين فرد در دفاع مقدس فرمانده بود اما بعد از جنگ بدون هيچ چشمداشتي با مسافركشي امرار معاش مي‌كند و من به خاطر شنيدن و انعكاس خاطراتش سه بار جاده تهران شمال را بدون اين كه كارخاصی داشته باشم، همراه اين راننده طي كرده و حدود 10 نوار كاست از خاطراتش را ضبط كرده‌ام.

   حجت‌الاسلام زكريايي به اهميت بهره‌گيري از نظاميان ومراکز فرهنگی نیروهای مسلح حاضر در دوران دفاع مقدس اشاره كرد و افزود: نبايد آنها را فراموش كنيم چون مي‌توانند ما را در دستيابي به اهدافمان راهنمايي كنند.در حقیقت مراکز نظامی وفرماندهان عملیات های دفاع مقدس بعنوان محور روزهای جنگ ومحل تجمع وسازماندهی رزمندگان ونیروهای مردمی،امروز نیز می توانند محور ومرکز دستیابی خبرنگاران ونویسندگان به رزمندگان وایثار گران باشند.

  وي تصريح كرد: رسالت ما در مطبوعات بسيار سنگين است اما به نوعي تنبل شده‌ايم و بايد اين را قبول كنيم.به نظر من  مسائل مالي یکی از عوامل تنبلي ما در اين زمينه  می باشد يعني یک روزنامه نگار براي تامين هزينه‌هاي خود مجبور مي‌شود علاوه بر صفحات دفاع مقدس به کارهای دیگری روی بیاورد.

  مسئول صفحه جبهه وجنگ روزنامه جمهوری اسلامی ياد‌آور شد: ما بعنوان روزنامه نگار دفاع مقدس دو رسالت بزرگ برعهده  داريم يكي اين كه براي آيندگان تاريخ مي‌سازيم و ديگري اين كه براي نسل امروز الگوسازي كنيم و كليشه‌اي كار كردن در اين زمينه نتيجه نمي‌دهد.

   زکریایی به بحث آسماني جلوه دادن شهيدان توسط برخي افراد به عنوان يكي از آسيب‌هاي مطبوعات دفاع مقدس اشاره كرد و افزود: عاملي كه باعث دگرگوني شهيدان شد، نفس قدسي حضرت امام خميني (ره) و فضاي جبهه‌ها بود،‌مثلا ممكن است شهيدي قبل از جبهه رفتن سيگاري بوده اما بعد از حضور در جبهه متحول شده است و ما نبايد با به كارگيري ادبيات نادرست، جنگ را شهيد كنيم ونقش امام را نادیده بگیریم .ماباید این اصل مهم را به آیندگان منتقل نماییم که این حضرت امام(ره)بود که جوانان این انقلاب را دگرگون کردتاجائیکه در مقابل همه ابرقدرتهای شرق وغرب ایستادند. واگر این کار صورت نگیرد کم لطفی بزرگی به امام،انقلاب وجنگ است.